Vroeger keken mensen naar de radio

Afgelopen weekend had Karl van den Broeck het in De Morgen over e-books, en hoe dat toch eigenlijk nooit wat zou worden. Ja, misschien, als complementair extraatje bij echte boeken.

Ik geloof daar geen snars van.

Van den Broeck verklaart het succes van de Kindle door de uitgestrektheid van Amerika. Wie in een gat in Montana woont, heeft geen boekhandel op de hoek. Postorderbedrijven en bij uitbreiding webshops doen het traditioneel goed in de VS, omdat het daar vaak een uur rijden naar de winkel is. En als je dan toch al je papieren boeken online koopt, is de sprong naar de Kindle snel gemaakt.

Niks mis met die analyse, maar er ontbreekt een stuk. En dat valt op als ‘ie de vergelijking met België maakt. Want hier slaat het e-book niet aan omdat je hier wel degelijke boekhandels overal in de buurt hebt, volgens Karl van den Broeck. Volgens mij is dat niet de gehele waarheid, en wel hierom:

De Kindle is zo’n enorm succes omdat het een heel laagdrempelig platform is. Het toestel op zich is spotgoedkoop, de boeken zijn redelijk geprijsd en je kan ze -letterlijk- met één klik aankopen. In Vlaanderen marcheert dat niet omdat er nu eenmaal bijzonder weinig Nederlandstalige boeken via die Kindle te lezen zijn. Het Vlaamse e-bookplatform van boek.be is niet echt een waardig alternatief, om het zacht uit te drukken (zo ingewikkeld dat ze er een handleiding (PDF) bij hebben). Van zodra Amazon zich op de nederlandstalige markt stort, of iemand anders er stevig de tanden in zet, zal ook hier het hek van de dam zijn.

Van Den Broeck relativeert ook het succes van e-books in het algemeen. Hij vergelijkt  het succes van Stephen King’s digitale release van Riding The Bullet in 2000 met het digitale verschijnen van Harry Potter in 2012. Van het eerste werden in de eerste vierentwintig uur 400.000 stuks gedownload, van het tweede in vier dagen 164.000. Daar zijn twee problemen mee:

• De 400.000 slaat wellicht op het aantal downloads van het bestand. Dit zijn cijfers uit 2000, er wordt in de meeste artikels gesproken over een ‘aantal downloads’ en het was in het belang van de uitgever om het hoogst mogelijke aantal te geven. Het is waarschijnlijk dat dit dus een overschatting is van het aantal echt verkochte exemplaren. De 164.000 is gebaseerd op een omrekening vanuit de omzet van de eerste drie dagen. Dat is dus eigenlijk een compleet ander cijfer. Het is wellicht mogelijk om na aankoop een boek verschillende keren te downloaden, mits de juiste toegangsrechten. Het aantal effectieve downloads zal dus een pak hoger liggen. Maar anno 2012 pak je niet meer uit met kale downloads, da’s ouwe dotcom-logica.
• Er is een immens verschil tussen de situatie van 2000 en 2012. Google had minder dan 30% marktaandeel in 2000 en YouTube bestond nog niet. Het waren dotcom-gloriedagen en iedereen surfte van hype naar hype. Riding The Bullet was het allereerste e-book van een bekend auteur en dus een fenomeen. De Harry Potter e-books zijn enkel te koop via de eigen site pottermore.com en niet via de Kindle store. Daar heeft J.K. Rowling wellicht goeie redenen voor, maar de kans is groot dat de combinatie Harry Potter en Kindle voor meer vuurwerk gezorgd zou hebben.

In heel de tekst van Karl van den Broeck zit een ‘laten we de moed niet opgeven’ sfeertje. Er komen nog steeds goeie boekhandels bij! Mooie luxe-uitgaves kunnen enkel op papier! Het klinkt een beetje flauw nostalgisch. Amazon verkocht vorig jaar al meer e-books dan papieren boeken, e-books zijn goed voor net geen 14% van de Amerikaanse boekenmarkt. Dat kan niet anders dan een teken aan de wand zijn. Dat het in Vlaanderen zo’n vaart niet loopt, is ongetwijfeld een tijdelijke situatie.

Wellicht zal het papieren boek nooit verdwijnen, dat klopt. Het zal zelfs vrij prominent blijven bestaan. Maar net zoals de televisie radio dwong zichzelf opnieuw uit te vinden, zal dat ook met boeken gebeuren. Ik ben er van overtuigd dat binnen afzienbare tijd (om niet te moeten zeggen ‘binnen vijf tot tien jaar’) het gros van het boeken lezen digitaal zal gebeuren. Mensen die op vakantie of op de trein een thriller of zelfhulpboek ter hand nemen zullen dat in steeds grotere maten digitaal gaan doen. En dat is de overgrote meerderheid van boekenlezers. Ik sta ervan versteld hoeveel mensen er op de trein met een iPad, Android tablet of e-ink reader zitten en hoe snel dat gegaan is. Koffietafelboeken en mooi uitgegeven hardcovers kunnen per definitie enkel in papieren vorm, dat spreekt. Maar de nieuwste Pieter Aspe? Die verschijnt binnenkort alleen nog maar digitaal. Tenminste, als iemand ook een fatsoenlijk e-bookplatform in de Vlaamse klei weet te planten.

Anderhalf uur ongecomplexeerde heerlijke pret. Deze campy SF/WO2-komedie is zeker een aanrader om in de bioscoop te gaan bekijken, maar niet echt om later als collector’s item in de kast te zetten, vrees ik. Daarvoor is het verhaal te rommelig en de humor te weinig subtiel. Maar ach. Sarah Palin als oorlogspresident, nazi’s met geheime maanbasissen en een iPad als het brein van een massavernietigingswapen, daar past geen fijnzinnigheid bij.

Werkgerief

In mijn Barcamp-presentatie ben ik er niet meer aan toe gekomen, dus geef ik ze hier maar even mee. Dit is een lijstje van plugins die ik intensief gebruik en waar ik tevreden over ben. Dat betekent dat er wellicht heelder interessegebieden zijn die ik over het hoofd zie. Naar ‘t schijnt is BuddyPress echt wel de moeite voor community-sites, maar die heb ik dus niet getest. Dat zal spoedig wel gebeuren, maar da’s voor later.

Welaan, de lijst:

Contact Form 7

Voor het toevoegen van een mailformulier aan je site. De configuratie is een beetje technisch uitdagend: je moet met shortcodes en html werken, het is niet gewoon drag-n-drop. Maar voor mij is dat ideaal. Je hebt geen buggy Ajax-toestanden in de back-end en je kan de layout meer naar je hand zetten.

W3 Total Cache

Vooral voor wat grotere, zware sites is het soms een stevige belasting op de server als alle php-pagina’s voor elke bezoeker opnieuw worden gerenderd. WordPress is niet zo goed in het optimaliseren daarvan, hoewel dat in recente versies naar ‘t schijnt wel verbeterd zou zijn.

In elk geval, een caching plugin kan je site behoorlijk sneller en performanter maken door dynamische content maar af en toe opnieuw echt uit de database te halen. Met W3 Total Cache kan je ook de structuur van je HTML en CSS compacter maken, beelden via een CDN aanbieden, enzovoort.

Google Analyticator

Niet echt een noodzakelijke plugin, maar erg handig. Analytics code kan je manueel in je templates stoppen, maar deze plugin doet dat voor je, je hebt enkel de unieke ID van je Analytics-property nodig. Je kan ook aangeven dat ‘ie de code niet in de pagina’s stopt voor ingelogde gebruikers (nog te verfijnen op rol ook), en dat is goed nieuws voor de betrouwbaarheid van je webstats.

Pods

Een plugin met voor- en tegenstanders. Pods laat je toe om via een wysiwyg-interface nieuwe ‘contenttypes’ te maken die geheel los staan van andere WordPress-content. Het nadeel is dan ook dat die inhoud niet opgenomen wordt in archiefpagina’s, zoekopdrachten, etc. Dat je er ook geen categorieën of tags aan kan koppelen of er via de standaard WordPress template tags mee aan de slag kan.

Maar soms is dat net een voordeel. Stel dat je banners op je site wil, en je wil die helemaal zelf beheren, dan is Pods ideaal. Je maakt een ‘pod’ voor je banners, stopt daar de relevante velden in, en dan kan je via de admin-interface eenvoudig banners toevoegen, bewerken en verwijderen. Met custom post types zou dat veel te omslachtig zijn, en het werkt ook een pak sneller dan zelf een hele banner-engine schrijven.

Fiximagemargins

Een plugin die eigenlijk niet nodig zou mogen zijn. Als je in een bericht een beeld invoegt met een bijschrift, komt daar standaard 10 pixels marge rond. Dat is een embedded style die via de core van WordPress wordt toegevoegd, dus er is geen setting om dat te veranderen of te verwijderen.

Het enige dat Fiximagemargins doet, is die 10 pixels weghalen, door de functie voor het weergeven van beelden te onderscheppen. Onnozel, maar werkzaam.

Relevanssi

De WordPress zoekfunctie is standaard niet zo geweldig. Nogal een simpele tekst-search, die niet door comments en zo gaat. Relevanssi voegt heel wat extra toe. Je kan gewicht toekennen aan titel, tags en comments, bijvoorbeeld. Je kan ook ‘smart snippets’ gebruiken op de resultatenpagina. Die tonen dan meteen de relevante stukken uit gevonden artikels. Je kan ook instellen dat de zoektekst gemarkeerd wordt in de zoekresultaten.

Jetpack

Een heel pakket van plugins, van Automattic zelf. Met:

• Akismet spamfilter
• Vaultpress backup
• Subscriptions
• Statistieken
• Gravatar hovercards
• Custom shortcodes
• …

De meeste, zoniet alle, onderdelen van Jetpack vereisen een WordPress.com login. Ook de API’s van daar worden gebruikt, bijvoorbeeld voor statistieken, spamfiltering en subscriptions. De stats zijn ook een pak minder gesofisticeerd dan die van Google Analytics, maar wel makkelijk toegankelijk vanuit de admin, en zeer eenvoudig te begrijpen.

Over ‘t algemeen zijn de Jetpack-plugins ideaal voor mensen met weinig technische kennis die toch graag extra features willen. Shortcodes kan je bijvoorbeeld prima zelf schrijven, maar een degelijk kant-en-klaar pakket is in heel wat omstandigheden ideaal.

Post Type Switcher

Je merkt pas dat je ‘m nodig hebt als je site al online staat. Het komt dan wel eens voor dat je per abuis een bericht online zet als het foute posttype. Standaard is er geen enkele manier om dat aan te passen, maar dankzij deze plugin kan dat wel erg eenvoudig. Je moet er een beetje mee opletten, want het kan natuurlijk zijn dat je andere posttype ook andere velden gebruikt, en de url van je post verandert ook. Maar dat is nog altijd beter dan copy-pasten, vind ik.

Better Related Posts Content

Vroeger gebruikte ik Yet Another Related Posts Plugin om onderaan artikels ‘verwante berichten’ te tonen, maar die is behoorlijk inefficiënt en slecht te implementeren. Better Related Posts doet het veel beter. Je kan de verwante artikels ophalen via een functie in de template, en ze weergeven zoals je zelf wil.

Post Expirator

Je kan standaard in WordPress geen einddatum ingeven voor berichten. Dat is zelden een probleem, maar bijvoorbeeld op de site van Klasse voor Leraren staan regelmatig Zeker Doen berichten die aan een datum vasthangen. Die verdwijnen dus best als ze niet meer online hoeven te staan. Dankzij Post Expirator gebeurt dat automatisch op de ingestelde datum en tijd. Het enige nadeel is dat je dat tijdstip in UTC moet ingeven.

TinyMCE Advanced

De wysiwyg-editor van WordPress gebruikt TinyMCE voor de knoppenbalk bovenaan. Standaard kan je daar weinig aan wijzigen, maar met deze plugin heb je zelf helemaal in de hand welke knoppen daar staan, en waar ze komen. Dat houdt ook risico’s in, want je kan het zo wel al te gemakkelijk maken om een bericht met complexe tabellen en funky kleurtjes om zeep te helpen. Bovendien is een teveel aan knoppen nooit goed als het niet echt nodig is. Maar toch, soms heb je net die ene functie nodig. Het kunnen invoegen van tabellen is er zo eentje, bijvoorbeeld.

Het hoogtepunt was ongetwijfeld deze Drummerbot van @steffest. Het filmpje doet de live-ervaring geen eer aan, daar had je echt bij moeten zijn.

Ik ben ook erg benieuwd naar Storees, het online kortverhalenproject van @saskiavideler en welke richting dat nog zal uitgaan. De terrasbabbel daarover zal ongetwijfeld nog leiden tot een blogbericht alhier over de perceptie van online vs. offline media.

Uit Reparaties/De Ster

Ja lap. Alweer een jeugdheld dood. Qua tekenen en verhalen vertellen is Moebius (pseudoniem van Jean Giraud) altijd mijn lichtend, en vooral onbereikbaar, voorbeeld geweest. Destijds op kot in Brussel verslond ik zijn boeken één na één. Verhalen vol mystiek en complexe symbolen, die nooit helemaal te doorgronden zijn. De verhalen en personages van Moebius hebben mee bepaald wie ik ben en en hoe ik werk en denk. Ik zal het mezelf nooit vergeven dat ik niet naar zijn tentoonstelling in Parijs ben geweest, afgelopen jaar.

gegevens verzamelen in het veld

Vorig jaar in februari gaf ik hier wat algemene gebruikerstatistieken van de Klasse-websites weg. Om de evolutie doorheen de tijd te zien, heb ik dat opnieuw gedaan, voor dezelfde periode (13 januari – 12 februari). Nog even ter recapitulatie, wat mag je verwachten:

Ik heb deze sites opgenomen:

• Klasse voor leraren (voor leraren, maar onder andere ook directies, zorg- en andere coördinatoren en lectoren uit de lerarenopleiding)
• Klasse voor ouders (voor ouders, en dan vooral die van schoolgaande kinderen tot 14 jaar oud)
• Maks! (voor leerlingen uit het secundair, met nadruk op tweede en derde graad, 12/14 tot 18 jaar dus)
• Yeti (voor leerlingen uit de derde graad basisonderwijs, 10 tot 12 jaar)

Deze gegevens zitten in de spreadsheet:

• browser
• besturingssysteem
• schermresolutie
• Flashversie

Alle sites zijn geheel en al nederlandstalig, dus de cijfers lijken me niet representatief voor heel België. Er zitten in alle sites ook ca. 10% Nederlandse bezoekers, geen idee of dat een invloed van betekenis heeft op de cijfers.

Wat mij dan, een jaar later, opvalt:

iPads rukken op

Met 1,59% wordt Maks! het minst via iPad bezocht, maar die site heeft met 1,14% wel het hoogste aantal iPhone-bezoekers. Topper in de categorie bezoekers-met-iPad is de Yeti-site, met 4,47%. Ben ik blij dat we daar niet (meer) met een full-Flash site zitten. Ik heb het vermoeden dat heel wat Yeti-lezers liever met een iPad in de zetel kruipen dan achter een computer te gaan zitten.

Portret

Verticale resoluties (768×1024) duiken op in de statistieken. Wellicht iPads en andere tablets die verticaal gehouden worden. Op zich zijn die cijfers niet zo interessant, want ik denk niet dat Google Analytics bijhoudt wanneer een scherm gedraaid wordt. Maar het is een krachtige indicator dat we meer en meer tablet-surfers over de vloer krijgen.

Geen Android

Zo opvallend is de stijging in iPad-gebruik, zo afwezig is Android in de cijfers. Overal onder of rond de 1%. Ook een forse stijging tegenover vorig jaar, maar Android blijft sterk achter bij het alomtegenwoordige iOS.

Chrome in de lift

Quasi overal verdubbelt het aandeel van Chrome in de bezoeken, alleen bij Yeti houdt IE stand. Daar lijkt (mobile) Safari aandeel van Firefox af te snoepen.

Flash zakt weg

Bij Maks! heeft nog minder dan 90% van de bezoekers een recente versie van Flash. Daar wordt veel mobiel gesurft, denk ik dan. Ik geloof niet dat veel mensen Flash bewust de-installeren.

Zorg dat je geïnformeerd bent.

De alomtegenwoordige sociale media, en met name Twitter, liggen regelmatig onder vuur van Internetsceptici die dolgraag de hype willen doorprikken. Daar komt dan ook steevast een tegenreactie op. En dan wordt er vaak geschermd met het argument dat wie geen account heeft, of niet actief is, geen recht van spreken heeft. Ik vind dat een fout argument en wel hierom:

Ik hoef geen heroïneverslaafde (geweest) te zijn om een mening te hebben over heroïne.

Waarmee ik geenszins de vergelijking tussen Twitter en heroïne te ver wil drijven, maar een belangrijke nuance wil blootleggen. Om een mening te hebben over Twitter of een bepaald gebruik ervan, moet je weliswaar grondig en goed geïnformeerd zijn, maar je hoeft daarom geen doorwinterd gebruiker te zijn. Een account hebben lijkt me zelfs niet essentieel.

Het is natuurlijk zo dat goed geïnformeerd zijn over Twitter en er heel actief zijn, vaak samenvallen. Maar het is veel te kort door de bocht om die twee te vereenzelvigen. En uiteraard is het ook zo dat zeer intensief gebruik ook geen garantie is op een goed geïnformeerde mening.

Het gros van de sensatieberichten over de zogezegd onbetrouwbare hypemachine Twitter zijn van weinig waarde, maar dat ligt dus vooral aan het overdreven vertrouwen op vooroordelen dan aan een gebrek aan actief gebruik. Het ene helpt wellicht het andere wel een stapje vooruit.

Of, om het met Anderegg te zeggen: je kan geen computergenie zijn zonder te kunnen programmeren. Er zijn geen binnendoortjes naar innovatie, je hebt een solide basis van rauwe kennis nodig om van te vertrekken. En dat is niet altijd cool en hip. Dat is soms moeilijk en tergend traag. Maar absoluut noodzakelijk.