Oorzaak en gevolg

Rijke mensen rijden vaak met een Ferrari, dus ik koop en Ferrari en dan zal ik rijk worden.

Vorige week stond er in de lifestylesectie van de (online) krant een opmerkelijk bericht: “Man die helpt in het huishouden nefast voor relatie

Merk op dat hier duidelijk een oorzakelijk verband wordt gelegd.

Ik was er op Facebook snel bij om dit populair-wetenschappelijk artikel aan te grijpen om mij te onttrekken van elke huishoudelijke taak en me terug te plooien op de traditionele rol van de man in het huishouden: bier drinken, de krant lezen en af en toe een kadertje aan de muur hangen.

Helaas, de wroeging knaagt, en ik voel dan ook de plicht om:

  • de schandelijke staat van de wetenschapsjournalistiek aan te kaarten
  • de complete overbodigheid van ‘lifestylebijlagen’ aan te tonen
  • de onderwijzer uit te hangen

En dat allemaal in één klap.

Want er is namelijk geen enkel oorzakelijk verband tussen mannen die helpen in het huishouden en echtscheidingen. Dit soort ‘leuke wetenschapsweetjes’ komt vaak voor in lifestylebijlagen, waar men het niet zo nauw neemt met de wetenschappelijke methode. Een onderzoek, al dan niet correct uitgevoerd, wordt verhakkeld tot een pakkende kop en hop, alweer gescoord op Facebook en de andere sociale media.

Er is een hemelsbreed verschil tussen correlatie en causaliteit. Het eerste duidt op twee parameters die in gelijke tred variëren. Het tweede duidt op parameters die elkaar ook daadwerkelijk beïnvloeden. Dat is compleet iets anders. Twee gecorreleerde parameters hebben meestal een gemeenschappelijke oorzaak die beide beïnvloedt. En daar moet je naar op zoek. Dat is niet altijd eenvoudig te achterhalen, en kan stevig misleidend zijn. Causaliteit ontdekken en bewijzen is verre van eenvoudig in sociologische of antropologische studies, of eigenlijk eender welk onderzoek dat je niet onder perfecte omstandigheden in een labo uitvoert.

Ik geef een voorbeeld:

Wanneer de verkoop van ijsjes stijgt, stijgt ook het aantal verdrinkingen. Conclusie: ijsjes zorgen ervoor dat mensen verdrinken.

Onzin, natuurlijk. De verkoop van ijsjes ligt hoger als het warm is, net als het aantal verdrinkingen omdat er dan meer gezwommen wordt in open water.

Een nog absurder voorbeeld:

Sinds de jaren ’50 is het aantal mensen dat hoeden draagt gedaald, en is de opwarming van de aarde toegenomen. Conclusie: minder hoeden dragen veroorzaakt het broeikaseffect.

Jawel, ook onzin. Toevallig is het dragen van hoeden uit de mode geraakt, tegelijk met een enorme toename in de productie van broeikasgassen. Hier is de correlatie dus louter toevallig.

En een venijnig voorbeeld:

Er is onderzoek uit ’99 waaruit blijkt dat kinderen die in een kamer slapen waar ’s nachts het licht wordt aangelaten, vaker bijziend zijn dan kinderen die in een volledig verduisterde kamer slapen. Later onderzoek toonde aan dat de vork anders aan de steel zit: bijziende kinderen hebben vaak ook bijziende ouders, omdat bijziendheid erfelijk is. En die bijziende ouders laten vaker het licht aan in de slaapkamer van de kinderen.

Zo, en nu stofzuigen.

Eén reactie op “Oorzaak en gevolg”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *